W Palestynie, obejmującej Autonomię Palestyńską na Zachodnim Brzegu Jordanu i w Strefie Gazy, nie istnieje oficjalna, samodzielna waluta narodowa. De facto oficjalnym środkiem płatniczym jest nowy izraelski szekel (ILS), wprowadzony w 1985 roku i powszechnie używany w transakcjach codziennych.
Kod waluty, wymowa i aktualny przelicznik na PLN
Kod ISO 4217 waluty to ILS. Jednostka podstawowa to szekel (hebr. שֶׁקֶל חָדָשׁ; wymowa: székel chadásh), dzielony na 100 agorot. W języku arabskim: szikel dżadid (شيقل جديد). Najczęściej stosowany symbol to ₪.
Szacunkowy przelicznik na 9 lutego 2026 roku: 1 ILS ≈ 1,05–1,10 PLN. Kursy zmieniają się w ciągu dnia, dlatego przed transakcją warto sprawdzić notowania na wiarygodnych platformach finansowych.
Historia waluty w Palestynie i ewolucja środków płatniczych
Palestyna nie posiada suwerennej waluty od czasów Mandatu Brytyjskiego (1920–1948), kiedy oficjalnym środkiem płatniczym był funt palestyński (ang. Palestine pound, arab. جنيه فلسطيني), emitowany od 1927 roku i równy brytyjskiemu funtowi szterlingowi. Funt obowiązywał w Mandacie Palestyny, Transjordanii (dziś Jordania), tymczasowo na Cyprze oraz krótko w Izraelu do 1952 roku. Był podzielony na 1000 milów (mil); emisję rozpoczęto 1 listopada 1927 roku.
Po wojnie 1948 roku i powstaniu Izraela funt palestyński stopniowo wycofano, zastępując go najpierw funtem izraelskim (1948–1952), a następnie kolejnymi emisjami izraelskich środków płatniczych.
Po 1948 roku, w warunkach podziału terytoriów i braku pełnej niepodległości, Palestyna nie wyemitowała własnej waluty. W latach 60. i 70. na Zachodnim Brzegu używano jordanińskiego dinara, a w Gazie funta egipskiego. Od lat 80. dominuje nowy izraelski szekel (wprowadzony w 1985 roku po hiperinflacji starego szekla z 1980), który stał się podstawowym środkiem płatniczym w Autonomii Palestyńskiej ze względu na silne powiązania gospodarcze z Izraelem. Palestyński Urząd Monetarny (Palestine Monetary Authority, PMA) reguluje obrót walutowy, lecz nie emituje własnej waluty.
Na przestrzeni lat wracały propozycje przywrócenia funta palestyńskiego – m.in. premier Mohammed Sztajeh sugerował banknoty z Kopułą na Skale jako symbol palestyńskich praw do ziemi, a Jasir Arafat wykorzystywał stare banknoty w sporach politycznych.
Nominały banknotów i monet
Poniżej zestawienie aktualnych nominałów nowego izraelskiego szekla (emisja: Bank Izraela):
| Kategoria | Nominały | Uwagi |
|---|---|---|
| Banknoty | 20, 50, 100, 200 ILS | wizerunki izraelskich postaci i symboli narodowych |
| Monety | 10 agorot (0,10 ILS), 0,5; 1; 2; 5; 10 ILS | drobne agory są w praktyce rzadko używane |
W obiegu na terytoriach palestyńskich, obok ILS, funkcjonują również inne waluty – ich akceptacja zależy od regionu i rodzaju transakcji:
| Waluta | Kod | Typowe zastosowanie | Region/uwagi |
|---|---|---|---|
| Nowy izraelski szekel | ILS | codzienne transakcje, wynagrodzenia, handel z Izraelem | całe terytoria palestyńskie |
| Jordański dinar | JOD | większe transakcje, oszczędności | Zachodni Brzeg |
| Dolar amerykański | USD | większe zakupy, rozliczenia międzynarodowe | Zachodni Brzeg i Gaza |
| Funt egipski | EGP | dodatkowe rozliczenia gotówkowe | Strefa Gazy |
Ciekawostki o walucie w kontekście palestyńskim
Wybrane fakty i tło kulturowo-historyczne:
- biblijne korzenie – szekel pojawia się w Biblii jako miara srebra, a badania archeologiczne potwierdzają użycie srebra jako waluty w Lewancie ponad 3600 lat temu;
- brak niepodległości symbolicznej – brak własnej waluty podkreśla zależność gospodarczą Palestyny od Izraela i brak kontroli nad polityką monetarną;
- polityczne spory – stare banknoty funta palestyńskiego z Kopułą na Skale były wykorzystywane przez palestyńskich przywódców jako argument w roszczeniach terytorialnych;
- podwójny obieg – w Gazie USD i funt egipski uzupełniają ILS, jednak szekel dominuje w handlu z Izraelem.
Dla podróżników z Polski szekle są łatwo dostępne w bankomatach i kantorach, a płacenie kartą jest powszechne w większych miastach (np. sieci Visa). W razie zmian geopolitycznych lub regulacyjnych sytuacja walutowa może ewoluować – śledź komunikaty Palestine Monetary Authority (PMA).
Ceniony doradca finansowy, prezentuje swoją bogatą wiedzę i profesjonalizm w każdym artykule na swoim własnym blogu. Jego praktyczne porady oraz umiejętność klarownego przekazywania skomplikowanych zagadnień finansowych sprawiają, że czytelnicy mogą czerpać z niego niezastąpioną wiedzę.