Oficjalną walutą Wielkiej Brytanii jest funt szterling (kod ISO: GBP), dzielący się na 100 pensów (pence). Symbol waluty to £, a angielska nazwa i wymowa to „pound sterling” (wym. /paʊnd ˈstɜːrlɪŋ/); po polsku potocznie mówi się „funt”.
Aktualny przelicznik na PLN
Kurs funta szterlinga wobec złotego (PLN) podlega codziennym zmianom wraz z sytuacją na rynkach finansowych. Szacunkowo 1 GBP = 5,00–5,20 PLN (stan na luty 2026 r.; aktualny kurs warto sprawdzić w kantorze lub banku). Na notowania GBP istotnie wpływają decyzje Banku Anglii oraz czynniki geopolityczne.
Najważniejsze czynniki kształtujące kurs GBP/PLN to:
- stopy procentowe Banku Anglii – wyższe stopy zwykle wspierają notowania funta;
- dane makro – inflacja, PKB, rynek pracy w Wielkiej Brytanii oraz w Polsce;
- ryzyko geopolityczne – napięcia handlowe, wybory, niespodziewane wydarzenia rynkowe;
- nastroje inwestorów – apetyt na ryzyko i przepływy do „bezpiecznych przystani” lub aktywów ryzykownych.
Bogata historia funta szterlinga – najstarsza waluta świata
Funt szterling to najstarsza wciąż używana waluta na świecie, której korzenie sięgają VIII wieku. W 775 r. Anglosasi wprowadzili funta jako jednostkę rozliczeniową bez oficjalnej nazwy, a w 1158 r. król Henryk II ugruntował system srebrnych monet, od którego wzięła się nazwa „szterling”.
Najważniejsze etapy rozwoju GBP:
- Średniowiecze i nowożytność – pierwotnie 1 funt = 20 szylingów = 240 pensów (srebrnych monet); w 1504 r. wprowadzono szylinga, a za Tudorów ujednolicono nominały i mennicę, choć władcy bywali oskarżani o obniżanie zawartości kruszcu;
- Złoty standard – w latach 1816–1914 funt był wymienialny na złoto, co wraz z potęgą Imperium Brytyjskiego uczyniło go pierwszą globalną walutą rezerwową;
- XX wiek i wojny – po I wojnie światowej próba powrotu do złota (1925) zakończyła się odejściem od standardu w 1931 r.; w II wojnie światowej nazistowska „Operacja Bernhard” produkowała fałszywe banknoty, a sam funt przechodził presję związaną z wysiłkiem wojennym i kontrolą kapitału;
- Powojenne dostosowania – w 1949 r. dewaluowano GBP wobec USD, kolejne korekty nastąpiły m.in. w 1967 r.; w 1980. latach Wielka Brytania nieformalnie „cieniowała” kurs marki niemieckiej, a w 1990 r. przystąpiła do ERM (mechanizmu kursowego EMS); Czarna Środa, 16 września 1992 r. – spekulacja wymusiła wyjście z ERM i gwałtowną deprecjację funta;
- Współczesność – Wielka Brytania nie przyjęła euro, utrzymując własną politykę pieniężną; od 1971 r. obowiązuje decimalizacja, czyli 1 funt = 100 pensów.
Bank Anglii, założony w 1694 r. (drugi najstarszy bank centralny świata), odpowiada za emisję banknotów Banku Anglii oraz stabilność cen i systemu finansowego.
Nominały banknotów i monet
Po decimalizacji z 1971 r. system jest prosty: 1 GBP = 100 p (pensów).
Najważniejsze informacje o banknotach w obiegu:
- Nominały – 5£, 10£, 20£, 50£ (emisje Banku Anglii);
- Materiał – od 2016 r. kolejne serie przechodzą na trwały polimer z zaawansowanymi zabezpieczeniami;
- Emisje regionalne – szkockie i północnoirlandzkie banki emitują własne banknoty (m.in. także 1£ i 100£), wymienialne 1:1 z GBP, choć formalnie nie są prawnym środkiem płatniczym w całej Wielkiej Brytanii.
Najważniejsze informacje o monetach:
- Nominały – 1p, 2p, 5p, 10p, 20p, 50p, 1£, 2£;
- Awers – monety tradycyjnie prezentują wizerunek monarchy, obecnie Karola III;
- Rewersy – różnorodne motywy heraldyczne i okolicznościowe, regularnie pojawiają się nowe serie kolekcjonerskie.
Ciekawostki o funcie szterlingu
- Pochodzenie nazwy – „szterling” nawiązuje do srebra próby 92,5% (sterling silver), uznawanego za standard wysokiej jakości;
- Symbol £ – wywodzi się od łacińskiej „libry” (lb), jednostki wagi dla srebra;
- Zasięg użycia – GBP jest prawnym środkiem płatniczym w Zjednoczonym Królestwie oraz w części terytoriów; istnieją też lokalne waluty powiązane 1:1 z funtem (np. Gibraltar, Falklandy, Jersey, Guernsey, Wyspa Man);
- Rekordowa spekulacja – George Soros zyskał ok. 1 mld USD podczas Czarnej Środy w 1992 r.;
- Najstarsze banknoty – pierwsze emisje pojawiły się w 1694 r.; z czasem wprowadzono coraz bardziej zaawansowane zabezpieczenia, aby ograniczyć fałszerstwa.
Funt szterling uchodzi za symbol dojrzałej gospodarki i stabilnych instytucji, choć jego dzieje obfitują w gwałtowne zwroty akcji. Polacy często wymieniają GBP online, zwłaszcza w kontekście pracy i transferów międzynarodowych.
Ceniony doradca finansowy, prezentuje swoją bogatą wiedzę i profesjonalizm w każdym artykule na swoim własnym blogu. Jego praktyczne porady oraz umiejętność klarownego przekazywania skomplikowanych zagadnień finansowych sprawiają, że czytelnicy mogą czerpać z niego niezastąpioną wiedzę.