Walutą Polski jest złoty (PLN), dzielony na 100 groszy. Kod ISO 4217 to PLN, a w języku polskim wymawia się go „zwoty” (z akcentem na pierwszą sylabę).
Aktualny przelicznik i stabilność
Złoty polski jest stabilną walutą narodową, niepowiązaną z euro. Kurs wobec głównych walut kształtuje się zwykle w pobliżu wartości: 1 EUR ≈ 4,3 PLN oraz 1 USD ≈ 4 PLN — realne notowania zmieniają się w czasie i są publikowane codziennie przez Narodowy Bank Polski (NBP).
NBP codziennie publikuje średnie kursy walut, dzięki czemu łatwo sprawdzisz aktualny przelicznik na potrzeby płatności i wymiany.
Bogata historia złotego – od średniowiecza po współczesność
Nazwa „złoty” ma korzenie średniowieczne. Pierwsze monety określane jako aureus polonus (złoty polski) wybito za panowania Władysława Łokietka około 1330 roku. W XIV wieku Kazimierz Wielki emitował grosze srebrne, a w XVI wieku pojawił się czerwony złoty (dukat) wprowadzony reformą Zygmunta I w 1528 roku pod wpływem myśli Mikołaja Kopernika — przyjęty jako ekwiwalent 180 groszy srebrnych.
W XVII wieku, w okresie wojen i niedoborów kruszcu, bito tańsze monety, m.in. tymfy (1663) i boratynki (1659), co osłabiało wartość pieniądza. Po rozbiorach i I wojnie światowej Polska odzyskała niepodległość, lecz początkowo używano marki polskiej (od 1917 r.). Sejm 28 listopada 1919 r. przyjął nazwę „złoty” (odrzucono m.in. „lech”, „piast” i „pol”), jednak hiperinflacja opóźniła wprowadzenie nowej waluty do 1924 r.
Reforma Grabskiego (1924 r.) była przełomowa: złoty polski zastąpił markę polską w relacji 1 zł = 1,8 mln marek i został oparty na parytecie złota. Emisję powierzono Bankowi Polskiemu SA, co ustabilizowało system pieniężny i gospodarkę.
W czasie II wojny światowej funkcjonowały złote emitowane przez okupacyjne instytucje. Po 1945 r., w PRL, przeprowadzano kolejne reformy pieniężne, a hiperinflacja lat 80. doprowadziła do bardzo wysokich nominałów (m.in. 500 000 zł w 1989 r.). Plan Balcerowicza i denominacja z 1995 r. uprościły rozliczenia: 10 000 starych zł (PLZ) = 1 nowy złoty (PLN), z dwuletnim okresem równoległego obiegu.
Aktualne nominały banknotów i monet
NBP emituje następujące banknoty z wizerunkami władców (seria w obiegu od 1995 r., z późniejszymi modernizacjami zabezpieczeń):
- 10 PLN – Mieszko I;
- 20 PLN – Bolesław Chrobry;
- 50 PLN – Kazimierz Wielki;
- 100 PLN – Władysław Jagiełło;
- 200 PLN – Zygmunt Stary;
- 500 PLN – Jan III Sobieski.
Monety obiegowe obejmują grosze i złote; groszowe są wykonywane ze stopów stali, a moneta 5 zł ma konstrukcję bimetaliczną. Aktualne nominały to:
- 1 gr,
- 2 gr,
- 5 gr,
- 10 gr,
- 20 gr,
- 50 gr,
- 1 zł,
- 2 zł,
- 5 zł.
W historii obiegu pojawiały się nowe wzory i serie — m.in. banknotowa seria „Wielcy Polacy” z 1975 r. oraz liczne emisje związane z okresami inflacji.
Ciekawostki o złotym
Oto kilka faktów, które uzupełniają obraz polskiej waluty:
- Inflacja i „lech” – nazwa „lech”, forsowana przez Józefa Piłsudskiego, funkcjonowała jedynie w propozycjach; ostatecznie wybrano „złoty”, rozpoznawalny międzynarodowo;
- Złoty ze złota? – międzywojenny złoty odnosił się do parytetu złota, dziś jest to waluta fiducjarna bez pokrycia w kruszcu;
- Hiperinflacja w PRL – schyłek lat 80. i początek 90. przyniósł rekordowo wysokie nominały (setki tysięcy i miliony złotych) przed denominacją;
- Mennicze tradycje – Mennica Warszawska (dzisiejsza Mennica Polska) nawiązuje do wielowiekowych tradycji bicia monet, a po 1924 r. stała się głównym miejscem produkcji monet obiegowych.
Złoty polski symbolizuje odporność i ciągłość gospodarki — od średniowiecznych dukatów po stabilność po denominacji. Aktualne kursy zawsze sprawdzaj w komunikatach NBP przed wymianą lub płatnością w walucie.
Ceniony doradca finansowy, prezentuje swoją bogatą wiedzę i profesjonalizm w każdym artykule na swoim własnym blogu. Jego praktyczne porady oraz umiejętność klarownego przekazywania skomplikowanych zagadnień finansowych sprawiają, że czytelnicy mogą czerpać z niego niezastąpioną wiedzę.